Dezinsekcija kroz vekove

Podaci o borbi sa insektima, naročito onima koji smanjuju prinos žetve, sreću se u najstarijim zapisima, još iz vremena kad je čovek započinjao da gaji kulture. O sredstvima za dezinsekciju ima podataka i u receptima alhemičara, koji su do svojih otkrića došli većinom slučajno. Mnoga sredstva iz tog vremena danas nemaju praktičnog značaja. Prema zapisima iz XII veka u Kini su korišćeni biološki metodi suzbijanja nekih štetočina. Glauberg je 1660. godine otkrio dezinsekciono dejstvo rastvora natrijevog sulfata na razno semenje. Miler je 1723. godine preporučio bakarni sulfat za obradu žitnog semenja. E. Darvin je 1800. godine prvi ukazao na mogućnost korišćenja entamofagnih insekata za suzbijanje biljnih štetočina, a kasnije slede eksperimenti za korišćenje parazita za suzbijanje nekih štetočina — Hartinga u Nemačkoj 1827, Planchona u Francuskoj 1840. i Villa u Italiji 1844. godine. U 1852. godini otpočinje primena tzv. Grizonove vode (smeše dobijene kuvanjem kreča, soli i sumpora). Primena cijanovodonika kao insekticida za dimljenje počinje 1837. godine. Bendar 1935. godine otkriva insekticidno dejstvo heksahlorana, kojeg je još 1825. godine sintetizovao poznati fizičar Fardej.

Razvoj hemije, biohemije i drugih srodnih nauka u XIX veku odrazio se na usmeravanje dezinsekcije u novom pravcu, na otkrivanje novih insekticida i na njihovu široku primenu i zaštitu kultura. U 1940. godini Švajcarac Miler otkriva insekticidno dejstvo DDT-a, čija proizvodnja počinje najpre u SAD 1945. godine. Međutim, još 1874. godine Austrijanac Cajdler opisao je DDT-i.

Posle utvrđenog insekticidnog dejstva DDT-a, nastaje intenzivni period otkrivanja novih sintetičkih insekticida koji potiskuju do tada upotrebljavane veoma otrovne arsenske i druge preparate. U periodu 1944 – 45. godine u SAD otkriven je Toksafen i počinje primena estera fosforne kiseline, organofosfornih preparata Parationa i drugog, koji u raznim oblicima zadnjih godina imaju veliku primenu.

istorijat dezinsekcije

U novije vreme, uporedo sa dostignućima i razvitkom nauke i pojedinih bioloških disciplina, sve se više koristi biološki metod suzbijanja nekih opasnih insekata štetočina. Ovaj metod suzbijanja insekata, koji je čovek odavno pokušavao prema svojim mogućnostima i raspoloživom znanju da koristi i usmerava, veoma je ekonomičan, racionalniji i praktičniji u poređenju sa tretiranjem drugim metodama pa i insekticidima. Prvi uspesi biološkog metoda sa praktičnim rešenjima problema zabeleženi su 1889. godine u Kaliforniji na suzbijanju štitaste vaši na limunovima i narandžama. Riley je za to upotrebio 125 primeraka bubamara (Radolia cardinalis), uvezenih iz Australije, od kojih je u laboratorijskim uslovima odgajio 10.555 primeraka. Puštene u prirodu, one su za veoma kratko vreme očistile limunove i pomorandže od štitaste vaši.

Danas postoji i međunarodna organizacija za biološku borbu protiv štetnih insekata čija brojnost, neograničena moć razmnožavanja i nesvatljivo izražena sposobnost prilagođavanja najnepovoljnijim i najrazličitijim uslovima spoljne sreaine, sve više zadaju brigu savremenom čoveku. Oformljeno je i nekoliko specijalizovanih laboratorija u Evropi, kojima predstoje ozbiljna naučna istraživanja, jer u ovoj relativno mladoj oblasti dezinsekcija postoji niz nerazjašnjenih pitanja.